SanalBilge.NET  

Go Back   SanalBilge.NET > Eğitim > Eğitim Bölümleri > Coğrafya

Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 12-01-2015, 09:08 PM   #1
Senior Member
 
Üyelik tarihi: Apr 2015
Mesajlar: 14.126
Standart Türkiye’de Yerleşme Şekilleri ve Özellikleri

Coğrafya Dersi Konu Anlatımlarında Sizlere Özet Olarak Türkiye’de Yerleşme Şekilleri ve Özellikleri Hakkında Bilgileri sunmak istiyoruz. Konuya dair merak ettiklerinizin yanıtlarını bizlere yorum kısmında
ileteceğiniz soru ve bilgilere göre en kısa zamanda sitemizde bulacaksınız.
TÜRKİYE’DE YERLEŞME ŞEKİLLERİ

Türkiye’deki yerleşmeler kır yerleşmeleri ve şehir yerleşmeleri olmak üzere iki grupta toplanır. Bu yerleşmelerin gruplandırılmasında;
*Nüfus miktarı,
*Yönetimsel yapı,
*iş bölümü,
*Ekonomik faaliyet türü gibi etmenler kıstas alınmıştır.

Kır yerleşmeleri
Kır yerleşmeleri, köy altı yerleşmeleri ve köyler olmak üzere iki grupta toplanır. Köy yerleşmeleri ile köy altı yerleşmeleri arasında kimi dikkat çekici farklar vardır. Bunlar;
***Köy yerleşmeleri devamlı oturulan yerleşmelerdir. Geçici yerleşmelerde ise, sene süresince oturulmaz. Buralara, mevsimlik yerleşilir.
***Geçici yerleşmeler, köy yerleşmelerinin ekonomik açıdan bitiricisi olan zirai ekonomik faaliyet bölgeleridir.
***Geçici yerleşmelerden bazıları giderek kalıcı yerleşmeler haline gelmişlerdir.
Köy yerleşmeleri
Türkiye’de en küçük idare birimi olan köy’dür. Yasalarımızda köy, “cami, okul, otlak, yayla, baltalık gibi ortak malları bulunan ve toplu veyahut dağınık oturan insanların bağ, bahçe ve tarlalarıyla beraber oluşturdukları yerleşmedir.” Şeklinde tanımlanmaktadır.
Türkiye’de köy yerleşmelerinin sayısında ara ara artma ve azalmalar olmuştur. Köylerin azalması bir takım köylerin birleştirilmesiyle veyahut büyüyerek kaza merkezleri oluşturmasıyla alakalıdır.
Köyler, benzer yanları bulunmakla beraber toplu yada dağınık olmaları, şekilleri, kuruldukları yerin natürel özellikleri, ekonomik faaliyetlerinin cinsleri gibi bir çok özellikleriyle değişik tipler alana getirirler.
1) Ekonomik Faaliyetlerine göre Köyler
Temel ekonomik faaliyet veyahut geçim kaynağının ekip biçmeye dayandığı köyler, hayvancılığa dayanan köyler, meyve ve sebzeciliğe dayanan köyler gibi tiplere ayrılmaktadır.
2) Konumlara Göre Köyler
Kuruluş yerleri itibariyle köyler; düzlüklerde ve eğimli yüzeylerde heyetmiş olan köyler olmak üzere iki gruba ayrılır. Köy yerleşmelerinin %30′nu düzlüklerde heyetmiş köyler %70′ni ise eğimli yüzeylerde heyetmiş köyler oluşturmaktadır. Türkiye’nin genelde yüksek bir ülke olduğu ve yeryüzü şekillerinin büyük çeşitlilik gösterdiği dikkate alınırsa eğimli yamaçlarda heyetmiş olan köylerin oranının fazla olması normaldir.
Düzlüklerde heyetmiş olan köyler çoklukla tarıma uygun bölgelerde bulunduklarından, nüfusça büyük ve gelişmiş köylerdir. Ancak ova düzlükleri üzerindeki köylerde, vakit zaman yer altı suyu yükselmesi bataklıklarının oluşmasına ve bunun neticeninde bazı negatifliklerin yaşanmasına kapı aralamaktadır.
Eğimli yüzeylerde heyetmiş olan köylerde ise erişim meselesi, çığ ve kaya düşmesi gibi negatiflikler ve su temini zorluğu yaşanmaktadır.
3) Yerleşme Dokularına Göre Köyler
Yerleşme dokularına göre köyleri; gevşek, dağınık ve toplu yerleşmeler olarak, üç grupta toplanır.
Hane ve eklentilerinden oluşan yerleşmeler toplu olarak bulunuyorsa, başka bir deyişle genellikle bir arada ve birbirine yakın iseler, toplu yerleşme olarak adlandırılır. Yerleşmeler belli oranda birbirinden uzakta yapılmış olmaları vaziyetinde ise dağınık yerleşme denir.
Köy Altı Yerleşmeleri
Köy altı yerleşmeleri deyince, daha köy kimliği kazanmamış, köy olmanın ihtiyaç duyulan şartlarına sahip olmayan, köyden daha kolay yerleşme şekilleri anlaşılır. Anadolu’daki komlar, divanlar, mezralar, ağıllar, obalar, yaylalar, çiftlikler gibi köyden daha küçük ve basit yerleşme şekilleri bu grup içinde bulunur. Bunların bir bölümü daimi bir bölümü ise geçici yerleşme şekilleridir.
Başlıcaları şunlardır:
a) Yayla yerleşmeleri
Mevsimine bağlı olarak hayvan sürüleriyle çıkılıp, geçici olarak yerleşilen, dağların üst bölümlerindeki düzlüklere yayla denir. Türkiye’nin büyük bir bölümünde egemen olan yarı kurak abuhava şartları köy dışındaki yüksek alanların ot potansiyelinden faydalanmayı gerektirmiştir.
Yaylacılık Doğu Anadolu, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerimizde oldukça yaygın bir yerleşme şeklidir. Bu bölgelerde 2000 m’den yüksek kısımlar ilkbahar sonundan başlayarak hayvan yayıltmak emeliyle gelen köylüler ile dolar. Güz başlarından itibaren de hayvanlarıyla birlikte köylerine dönerler.
b) Mezra Yerleşmeleri
Hayvancılık ve tarım faaliyetlerinin bir arada yürütüldüğü yerleşme şeklidir. Köylerin ortak kullanım alanlarının dışında olan bu yerleşmeler dar topraklara sahiptir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaygındır. Mezralar zamanla büyüyerek bir köye, kasabaya ya da kente dönüşebilir. Mesela Elazığ ve Malatya kentleri şehre dönüşmüş mezralara en iyi örnektir.
c) Kom Yerleşmeleri
Ekonomik fonksiyonu büyük ölçüde hayvancılığa dayanan bu yerleşmelerde etrafında elverişli topraklar varsa tarımda yapılabilmektedir.
Komlar bir veya birkaç aile tarafından heyetmiş birkaç haneli küçük yerleşme birimleridir. Türkiye’de kom yerleşmelerine daha çok Doğu Anadolu Bölgesi’nde rastlanır. Doğu Anadolu Bölgesi’nde Tunceli, Erzurum, Kars, Muş ve Ağrı’da çok sayıda kom bulunmaktadır.
Kom yerleşmeleri giderek devamlı yerleşmeye dönüşebilmektedir.
d) Ağıl Yerleşmeleri
Kırsal kesimde hayvanların barındırıldığı üstü açık, çitle çevrili yerlere ağıl denilmektedir. Bunlar genelde köyün dışında bulunur. Ağıl isimi verilen yerleşmeler giderek büyüyerek köy haline dönüşebilirler.
e) Oba Yerleşmeleri
Anadolu’da ve bilhassa Silahlı güç-Giresun yöresinin dağlarla kaplı kesimlerinde yayla yerleşmelerine verilen isimdir. Karadeniz Bölgesi’nde yaygın olan obalar daha çok yaz mevsiminde kullanılırlar. Obalarda geçim kaynağı hayvancılıktır. Karadeniz Bölgesi’nden başka Toroslarda, Ege Bölgesinde ve Güney Marmara ile iç Anadolu’da oba isimi verilen yerleşmelere rastlanır.
f) Çiftlik Yerleşmeleri
Geniş bir arazi üzerinde tarım ve hayvancılığın beraber yapıldığı veyahut ayrı ayrı yapıldığı yerleşmelerdir. Çiftlik yerleşmeleri daimi veyahut geçici olabilir.
Türkiye’de çiftlik yerleşmelerine daha çok Çukurova, Büyük ve Küçük Menderes ovaları ile Trakya’da rastlanır.
Şehir Yerleşmeleri
Başta ticaret, endüstri, idare ve eğitim olmak üzere çeşitli görevleri bir arada toplayan, hayat biçimi bu görevlere göre şekillenen, etrafına tesirleri itibariyle merkezi özellik gösteren büyük yerleşim birimine şehir denir.
Buna göre, şehir yerleşmelerini kır yerleşmelerinden ayıran bir takım kriterler şunlardır:
a) Nüfus Miktarı
Nüfusun 10.000 ve üzerinde olan her yer şehir sayılmaktadır.
b) Nüfus Yoğunluğu
Şehirlerin kurulduğu alanlarda kırsal kesime göre nüfus daha yoğundur.
c) Ekonomik Faaliyet
Kırsal yerleşmelerde egemen ekonomik faaliyetler, tarım, hayvancılık veyahut ormancılıktır. Başka bir deyişle toprağa bağlı bir ekonomidir. Oysa şehirlerde ekonomik faaliyet daha çok çeşitlilik gösterir.
d) Yönetimsel Fonksiyon
Kırsal yerleşmeler ile şehir yerleşmelerinin idare şekilleri farklılık gösterir.
buse isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Bookmarks


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı



Tüm Zamanlar GMT +4 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 02:58 AM.


Powered by vBulletin® Version 3.8.9
Copyright ©2000 - 2020, Jelsoft Enterprises Ltd.
porno izle Bodrum rent a car bursa escort bursa escort bursa escort free bets bahis güvenilir bahis illegal bahis bahis siteleri bahis siteleri canlı bahis izmir escort sakarya travesti