SanalBilge.NET  

Go Back   SanalBilge.NET > Eğitim > Eğitim Bölümleri > Tarih Ve İnkilap

Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 05-18-2015, 10:28 PM   #1
Senior Member
 
Üyelik tarihi: Apr 2015
Mesajlar: 14.126
Standart Pontus Ayaklanması Hakkında Bilgi

PONTUS AYAKLANMASI
Yunan bağımsızlığının gerçekleşmesinde önemli bir etken olan Ethniki Heteria (Etniki Eterya – Ulusal Dernek), Sinop’tan Batum’a kadar doğu Ka*radeniz kıyılarında bağımsız bir Pontus Rum Devleti kurulması amacıyla Tanzimat’tan başlayarak çalışmalarını yoğunlaştırmıştı. Bu böl*gede pek çok Rum yaşıyordu ve ticaret genellikle onların elindeydi, özellikle İnebolu ve Merzifon’da üslenen Amerikalı misyonerler de Pontus’un diriltilmesi için büyük çaba harcadılar.
1904’te İstanbul’*da bir Pontus derneği kuruldu; ayrıca Müdafaai Meşrute ve Mukaddes Anadolu Rumluğu adlı gizli örgütler köylere kadar yayıldı. İkin*ci Meşrutiyet’te Pontus Rumlarını, Meclisi Mebusan’da 7 milletvekili temsil ediyordu. Birinci Dünya Savaşı boyunca, Anadolu’da Rum eş*kıya çeteleri de çoğaldı; askerden kaçanlar bunlara katılıyordu. Çar*lık Rusyası’nın orduları Trabzon’u işgal edince, yerli Rumlar yöne*timi ellerine aldılar. Batum’da Rum asıllı Rus generali Anonya komu*tasında bir Rum tümeninin örgütlenmesine girişildi; 12 000 kadar as*ker toplandı. Sovyet devriminin başlaması üzerine Rus orduları Kaf*kaslardan çekilince bu birlik de dağıtıldı; fakat Rumların eline çok sayıda silâh geçmişti. Kaptan Yorgi Paşa adında birinin oğlu olan ve Giresun’da belediye başkanlığı yaptıktan sonra Fransa’ya yerle*şen Trabzon’lu işadamı Konstantin Konstantinidis, Avrupa ve Amerika’da yerleşmiş Karadeniz’li Rumlardan meydana gelen Ligue Nationale du Pont’un (Ulusal Pontus Birliği) ilk kongresini Marsilya’da topladı ve kendisi yönetim kurulu başkanlığına seçildi. Konstantini*dis önce Sovyet Dışişleri Halk Komiseri Troçki’ye bir telgraf çeke*rek, Rus işgalinin kalkmasından sonra bağımsız bir Pontus Cum*huriyeti kurulması için yardımcı olmasını istedi, fakat olumlu bir karşılık alamadı.
Mütareke’den sonra, Karadeniz bölgesinde bir yandan çetecilik eylem*leri alıp yürürken, bir yandan da siyasî ve diplomatik faaliyetlere gi*rişilmişti. Konstantinidis, 28 Ocak 1919’da Atina’daki Pontus’lular Komitesi’ne gönderdiği bir mektupta, Yunanistan Hükümeti’ni Pontus davasına ilgisiz kalmakla suçluyordu. Trabzon metropoliti Phylipides Khrysanthos, 1919 başlarında İstanbul’a giderek, patrik ve*kili Bursa metropoliti Dorotheos’tan yetki aldıktan sonra Mart ayında, barış konferansının toplandığı Paris’e hareket etti. Paris’teki görüşmelerde, Venizelos’un da desteğiyle Trabzon’un Ermenistan’a bırakılması tasarlanmıştı. Konstantinidis bu karara şiddetle karşı çıktı; Ligue’in Le Temps gazetesinde yayımlanan bir mektubunda, «Ermeniler Trabzon limanından yararlanabilirler; fakat Trabzon, Pontus Rumlarınındır ve Ermenistan Cumhuriyeti’ne katiyen bırakıl*mayacaktır» deniyordu (28 Şubat 1919).
Canik’te müslüman ve Hıristiyan sayısı
1914 yılı resmî osmanlı istatistiklerinde, o zamanki idarî bö*lünmeye göre bu bölgenin çoğunu kapsayan Trabzon vilâyeti ile Canik (Samsun) sancağı nüfuslarının din dağılımı şöyleydi:
______________ Müslüman_______ Rum ____ Ermeni
Trabzon 921 128 161 574 38 899
Canik 265 950 98 739 27 319
İstanbul’da da 4 Mart 1919’da bağımsız bir Pontus Cumhuriyeti ku*rulmasını savunan Pontus gazetesi yayımlanmaya başlamıştı. Khry*santhos, Paris’ten Londra’ya geçerek Canterbury başpiskoposu ile görüştü ve davalarının desteklenmesini istedikten sonra Trabzon’a döndü. Bu arada Amasya-Samsun metropoliti Yermanos aynı doğrultuda bir programla ülke içinde çalışıyordu. Dağları tutan Rum çe*tecilerinden başka, Kafkaslar’daki Rumlar Sohum’da, Haralambos adlı birinin çevresinde toplanmaya başladı. Bunlar, Beyaz Rus subaylarınca askerî eğitimden geçirildikten sonra, İtilâf Devletleri ta*rafından (İngilizler ve Fransızlar Bolşevik Devrimi’ni yıkmak amacıyla Kafkaslar’da bir köprü başını tutmuşlardı) Anadolu’nun geri gelen göçmenleri olarak Karadeniz kıyılarına çıkartılıyordu. Venizelos da 1920 Ocak ayında bu işleri düzenlemesi için Albay Katenyotis’i görevlendirerek Batum ve Tiflis’e gönderdi. Zaten 19 Tem*muz 1919’da Batum’da Rusya’daki Pontus’lu Rumların kongresi yapıl*mış, 18 Aralık 1919’da yine aynı şehirde bir Pontus Rum Cumhu*riyeti İlân edilerek örgütlenmeğe başlamıştı.
Khrysanthos, 1920 yı*lının başlarında Tiflis’e giderek Ermenistan Hükümeti’yle bir Rum- Ermeni konfederasyonu kurulması için anlaştı. Mütareke döneminde Türk jandarması çok yetersizdi. Bu yüzden, Rumlara karşı, eşkıyalıkta onlardan aşağı kalmayan Türk çetelerinin ha*reketlerine göz yumularak bir çeşit denge kurulmasından başka bir şey yapılamıyordu. Millî çetelerin faaliyetleri, gerek İstanbul Hükümeti’ne, gerek İşgalci İtilâf Devletleri’ne birçok defa şikâyet edil*mişti. 1920 yılında, Sivas’taki 3. Kolordu ile Erzurum’daki 15. Kolordu’ya bağlı birtakım askerî birlikler, Rum çetelerinin ortadan kaldırılmasıyla görevlendirildi. 9 Aralık 1920’de 3. Kolordu kaldırılarak yerine bir Merkez Ordusu kuruldu; başına da Nurettin Paşa geti*rildi. Bu ordu, aynı zamanda Doğu ve Batı cepheleri için bir yedek depo birliği olacaktı; fakat asıl görevi başta Pontus olmak üzere çeteleri temizlemekti.
Karargâhı Amasya’da olan Merkez Ordusu, 5. Kafkas Tümeni, 15. Tümen ve 14. Süvari Tümeni’nden oluşuyordu. Ayrıca, sonradan Meclis Başkanlığı muhafızlığına getirilen Giresun’lu çeteci Topal Os*man Ağa’nın fahrî komutasındaki 42. Piyade Alayı ve Erzurum, İsabey, Çarşamba millî müfrezeleri gibi birtakım birlikler de Merkez Ordusu’na bağlıydı. Başlangıçta Sinop’un batısından Trabzon’a ka*dar Doğu Karadeniz kıyılarına, Çankırı, Çorum, Tokat ve Sivas’a ka*dar da içerilere dağılan bütün kuruluşun mevcudu 10 000 dolaylarındaydı. Bu askerî örgütün önemli bir bölümü, Koçkiri aşiretinin ayaklanmasını bastırmakla görevlendirilmişti.
Merkez Ordusu Komutanlığı ve İstiklâl Mahkemesi, 1921 Şubat ayı*nın başlarında ortak bir kararla, Pontusçular’ın toplandığı yerlerde aramalara giriştiler. Merzifon Amerikan Koleji, Samsun ve Trabzon metropolitlikleri basıldı, birtakım belgeler ele geçirildi. 9 Şubat 1921’de çıkarılan bir İcra Vekilleri Heyeti kararnamesiyle, kışkırtıcılık ya*pan rahiplerin yurt dışına sürülmesi öngörüldü. Birinci Dünya Savaşı’nın başlarında özellikle Ermenilere karşı çıkartılan ve hâlâ yü*rürlükte sayılan 13 Mart 1331 (24 Mayıs 1915) tarihli Tehcir Kanunu Muvakkati hükümleri uyarınca, bölgedeki bütün Rum köyleri toplu*ca ülkenin iç bölgelerine nakledilmeye başlandı. Bu zorla göçettirme ve İstiklâl Mahkemesi kararlarıyla ayaklanmanın elebaşılarının asılması, İtilâf Devletleri’nin Ankara Hükümeti’ne protesto nota*ları vermelerine yol açtı. Millî hükümetin 15 Eylül 1921’de bu iti*razlara karşı verdiği notada şunlar belirtiliyordu: «… Mütareke’den Eylül 1921 tarihine kadar, yalnız Samsun havalisinde Rum çeteleri 699 Türk’ü öldürmüşler, 59 Türk’ü yaralamışlar, 15 Türk’ü dağa kaldırmışlar, 13 Türk kadınının ırzına geçmişler, 41 köy, 26 çiftlik ve değirmen yakmışlardır. Devletin hukukuna aykırı olarak Yunan ordusu Türk uyruklu Rumları silah altına almaktadır Binaenaleyh, Batı Anadolu’daki Yunan ordusunun ileri hareketi ha*linde Karadeniz Rum halkının Türk ordusunu arkadan vurmalarını önlemek için Yunanlılar tarafından silâhlandırılmakta olan Karadeniz Rumlarını zararsız bir hale getirmek düşüncesiyle Anadolu’nun içine nakletme kararı verilmiştir.
Yalnız Samsun bölgesindeki Rum köylerinde Eylül 1921 tarihine ka*dar 2.500 tüfek, 1.200.000 mermi ele geçirilmiştir. Bu nakiller esna*sında Rum göçmenlerinin öldürüldüğü ve soyulduğu da bir iftiradır». Bununla birlikte, fazla sert davrandığı anlaşılan Nurettin Paşa’nın Merkez Ordusu komutanlığından alınması gerekli görülmüştü. Pontus hareketinin bastırılmasında toplam 10.886 Rum çetecinin zararsız hale getirildiği, 11.188’inin de öldürüldüğü Erkânıharbiye Reisliği’nin bir yayınında belirtiliyordu.
Merkez Ordusu kuruluşunda bulunan birlikler. 1921 ilkbaharından başlayarak parça parça Batı Cephesi’ne aktarıldı ve yerlerine yeni birlikler kuruldu. 1921 yazında, bu ordu başlıca 16. ve 10. tümen*ler ve 27. Süvari Tugayı’ndan oluşuyordu. Kuvvetler 1922’de 20.000’lere ulaşmıştı.
Pontus Ayaklanması 6 Şubat 1923 tarihinde tamamıyla bastırıldı; sonra, geri kalan Karadeniz Rumları deniz yoluyla Yuna*nistan’a sürüldü. Bu olaylarda önemli, bir rol oynayan piskopos Khry*santhos, 1922’de İstiklâl Mahkemesi’nce idama mahkûm edildi, fa*kat Yunanistan’a kaçtı, orada başpiskopos ve Yunan Kilisesi’nin başkanı oldu. 1936’da Trabzon Kilisesi’nin tarihi ile ilgili büyük bir kitap yayımladı.
buse isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Bookmarks


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı



Tüm Zamanlar GMT +4 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 08:37 PM.


Powered by vBulletin® Version 3.8.9
Copyright ©2000 - 2021, Jelsoft Enterprises Ltd.
karşıyaka escort bursa escort bursa escort bursa escort bahis güvenilir bahis illegal bahis bahis siteleri bahis siteleri canlı bahis sakarya escort sakarya escort pendik escort bayan tuzla escort maltepe escort escort kartal ataşehir escort kadıköy escort bostancı escort seks hikayeleri gaziantep escort ankara escort markantalya escort gaziantep escort izmir escort