SanalBilge.NET  

Go Back   SanalBilge.NET > Eğitim > Eğitim Bölümleri > Tarih Ve İnkilap

Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 12-11-2015, 09:24 PM   #1
Senior Member
 
Üyelik tarihi: Apr 2015
Mesajlar: 14.126
Standart Divan-ı Hümayun Kısaca Nedir

Divan-ı Hümayun
Divan, İslam devletlerinde idareyle alakalı ehemmiyetli konuların görüşülüp karara bağlandığı heyettir. Başlangıçta bir devlet dairesi niteli*ği taşıyan divanlar sonraları İran devlet gele*neğinin de tesiriyle heyet biçimine dönüşmüş*tür. Giderek sayıları artan, görev ve yetkileri farklılaşan divanlar uzun müddet İslam devletle*rinin en ehemmiyetli idare uzuvu olma nitelikle*rini savunmuşlardır.
İslam tarihinde ilk divan ikinci halife Hz. Ömer döneminde (634–644) kuruldu. Devlet gelirlerinin ve giderlerinin kaydedilmesi işle*rini yürüten bu divan daha sonra bütün mali işleri yöneten bir daire vaziyetine geldi. Emeviler döneminde (661–750) divanların sayısı artmaya başladı. Devlet merkezi Şam’da bu*lunan ve ekonomik işleri yönetmekle görevli olan “Divanü’l-Harac” gittikçe ana divan du*rumuna geldi ve “el-Divan” isimiyle anılmaya başlandı. Merkezde çeşitli devlet işlerini yü*rüten divanların yanında eyaletlerde de di*vanlar heyetti. Abbasiler dönemi (750–1258) ise divanların yetki ve görevlerinin net ola*rak birbirinden ayrılarak belirlendiği, büyük bir imparatorluk vaziyetine gelen devletin artan gereksinmelerine göre bir hayli yeni divanın kurulduğu, eskimiş olanların da kaldırıldığı bir dönemdir. Abbasiler’deki başlıca divan*lar, ekonomik işlerle uğraşan “Divanü’l-Harac”, zekât gelirini toplayan “Divanü’s-Sadaka”, askeri işlere bakan “Divanü’l-Ceyş”, devlet görevlilerinin fiyatlarını tertip eden “Divanü’n-Nafaka”, saray giderlerini yöneten “Divanü’l-Hazine”, posta ve saklı haberalma işlerine bakan “Divanü’l-Beridi” ile mali de*netimle görevli “Divanü’z-Zimem”di. “Divanü’s-Sır” ise devletin ehemmiyetli iç ve dış meseleyle*rıyla alakalı kararları alan üst kuruldu. Abbasiler’de halkın çeşitli konulardaki yakınmaları*nı dinleyen ve bunları halifeye ileten “Divanü’l-Mezalim” isimli bir kurul daha vardı. Hali*feler divan toplantılarına katılmazlar, isterler*se toplantının yapıldığı salona bakan yüksek bir yerde oturup müzakereleri pencere arkasın*dan izlerlerdi.
Abbasiler döneminde ve sonrasında kuru*lan İslam devletleri büyük ölçüde Abbasi di*van ananenini sürdürmüşlerdir. Büyük Su baskın*çuklularda devletin en yüksek yönetsel kuru*luna “Divanı Âl┠denirdi. “Divan-ı Âlâ”nın altında resmi yazışmaları yürüten “Divan-ı İn*şa” ve “Divan-ı Tuğra” isimli iki divan bulunur*du. Mali kayıtları “Divan-ı İşraf-ı Memalik” meblağ, mali denetimi de “Divan-ı Nazar-ı Me*malik” yapardı. Askerlik işlerini “Divan-ı Arz” veyahut “Divan-ı Ceyş” denilen heyet yü*rütürdü. Anadolu Selçukluları da Büyük Su baskın*çuklulardan aldıkları bu heyetleri bir takım isim değişiklikleriyle aynı biçimde savunmuşlardır. Anadolu Beylikleri ile Akkoyunlular ve Karakoyunlular’da da benzeri müesseselerin varlığı bilinmektedir.Osmanlı Devleti’nde küçük bir beylik ola*rak kurulduğu senelerde divana benzer bir ku*rul yoktu. 15. asrın ortalarına doğru mer*kezi devlet örgütü oluşunca divan da ortaya çıkmıştır. Osmanlılar’da evvelki İslam devletlerinden değişik olarak bütün yönetim görevle*rini tek bir divan üstlenmişti. “Divan-ı Hümayun” adı verilen bu kurulun asıl azaları sadra*zam, kubbealtı vezirleri, Anadolu ve Rumeli kazaskerleri, Nişancı, Anadolu ve Rumeli defterdarları ile Rumeli Beylerbeyi idi. Yeni*çeri Ağası ile Kaptan-ı Derya ancak vezir rüt-besindeyseler Divan-ı Hümayun azası olabi*lirlerdi. Divan-ı Hümayun’un ayrı olarak kendi ör*gütü ve Reisülküttab’ın başkanlığında çalışan birçok görevlisi vardı. Yönetimle, yargıyla, maliyeyle ve ekonomiyle alakalı konularda dev*letin en üst karar uzuvu olan Divan-ı Hüma*yun bu arada halkın yakınma ve dilekle*rini de dinlerdi. Verdiği kararlar padişahın onayıyla kesinleşir ve yürürlüğe girerdi.
Divan-ı Hümayun Topkapı Sarayı’nda Kubbealtı denilen yerde toplanırdı. Kanuni Sultan Süleyman dönemine (1520–66) kadar Divan-ı Hümayun toplantılarına padişahlar başkanlık etmiş, ondan sonra bu görevi sadra*zamlar yürütmüşlerdir. Padişahlar ise toplan*tıya katılmayıp müzakereleri kafes arkasından izlemekle kanaat etmişlerdir.
Divan-ı Hümayun ekseriyetle haftada dört gün (cumartesi, pazar, pazartesi, salı) topla*nır, kararlar da padişahın onayına pazar ve salı günleri sunulurdu. Osmanlı Devleti’nde Divan-ı Hümayun’dan başka Sadrazamın baş*kanlık ettiği divanlar da vardı. Sadrazam ko*nağında toplanan bu divanlardan “İkindi Di*vanında Divan-ı Hümayun’da görüşülmesine gerek duyulmayan daha ehemmiyetsiz işler karara bağlanırdı. Sadrazam “Çarşamba Divanı”nda başşehir İstanbul’un çeşitli meseleleriyle uğra*şır, “Cuma Divanf’nda ise yalnızca davalar dinlenir, ehemmiyetli görülenler Divan-ı Hüma-yun’a götürülürdü. Eyaletlerde beylerbeyleri*nin başkanlığında toplanan ve “Eyalet Diva*nı” denilen heyetler Divan-ı Hümayun’un kü*çük birer örneği gibiydiler. Eyalet Divam’nda alınan kararlar Divan-ı Hümayun’a bildirilir*di. Ayrı olarak bu heyetin kararını beğenmeyen*ler Divan-ı Hümayun’a müracaat edebilirlerdi.
17. asrın ortalarından sonra Divan-ı Hü*mayun’un ehemmiyeti azalmaya başlamış, buna karşılık veziriazamın yetkileri ve idaredeki gücü artmıştır. 18. asırda gittikçe merasimsel bir heyet vaziyetini alan Divan-ı Hümayun çok seyrek toplanmaya başlamıştır. II. Mahmud’un (1808–39) merkezi devlet örgütünü yine tertip etme çalışmaları esnasında önce Sadrazam divanları kaldırılmış, Divan-ı Hü*mayun’un yetki ve görevleri de başka müesseselere devredilmiştir. Divan-ı Hümayun bundan sonra işlerliği olmamakla beraber varlığını ge*leneksel bir müessese olarak devletin bitme*sine kadar sürdürmüştür.

buse isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Bookmarks


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı



Tüm Zamanlar GMT +4 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 04:43 PM.


Powered by vBulletin® Version 3.8.9
Copyright ©2000 - 2021, Jelsoft Enterprises Ltd.
karşıyaka escort bursa escort bursa escort bursa escort bahis güvenilir bahis illegal bahis bahis siteleri bahis siteleri canlı bahis sakarya escort sakarya escort pendik escort bayan tuzla escort maltepe escort escort kartal ataşehir escort kadıköy escort bostancı escort seks hikayeleri gaziantep escort ankara escort markantalya escort gaziantep escort izmir escort